- انواع سنسور
- پروژکتور
- چراغ اداری و تجاری
- چراغ اظطراری
- چراغ بالا آینه
- چراغ پنلی
- چراغ چشمی و پارکتی
- چراغ حیاطی و پارکی
- چراغ خطی
- چراغ خیابانی
- چراغ دفنی پارکتی
- چراغ دکوراتیو
- چراغ دیواری
- چراغ ریلی
- چراغ زیر پله و کنار پله
- چراغ سقفی
- چراغ سنسور دار
- چراغ صنعتی و کارگاهی
- چراغ ضد نم و غبار
- چراغ فروشگاهی ویترینی
- چراغ مگنتی
- قاب هالوژن
- روشنایی خورشیدی
- پروژکتور خورشیدی
- چراغ پارکی خورشیدی
- چراغ خیابانی خورشیدی
- لامپ هالوژن
- لامپ و چراغ رشد گیاه
- لوستر و آویز
- نورپردازی نما و ساختمان
درجه حفاظت تجهیزات الکتریکی Ingress Protection) IP)
روشنایی آثار باستانی درجه حفاظت یا استاندارد Ingress Protection) IP) معیاری جهت مشخص کردن میزان مقاومت دستگاههای الکترونیکی در مقابل میزان گرد و غبار محیطی و رطوبت است. در دستگاههای الکترونیکی به سبب حساسیت بالای بعضی از قطعات به گرد و غبار و رطوبت دانستن درجه حفاظتی محصول و آگاهی از شرایط محیطی محل قرارگیری دستگاه حائز اهمیت است.
محصولات روشنایی از قبیل درایور، وال واشر و پرژکتور، لامپ و … از جمله کاربردهای درجه حفاظتی یا کد ip است. به بیانی دیگر درجه حفاظت ip عددی دو رقمی و نمایانگر سطح حفاظتی وسیله در برابر اجسام جامد و مایع است. هر اندازه مقدار هر کدام از ارقام درجه حفاظت یا درجه آی پی (ip) بیشتر باشد، حفاظت بیشتر خواهد بود.
درجه حفاظت تجهیزات الکتریکی یا استاندارد ip (آی پی) توسط استاندارد بین المللی EN 60529 (استاندارد بریتانیا BS EN 60529:1992) مشخص میگردد. در ادامه این مطلب از وب سایت ایران چراغ به انواع درجه حفاظت ip و جدول درجه حفاظت ip و … خواهیم پرداخت.
هرآنچه در این مطلب میخوانید...
درجه حفاظت تجهیزات الکتریکی یا استاندارد ip چیست؟ و چرا اهمیت دارد؟
درجه حفاظت تجهیزات الکتریکی، که با عنوان استاندارد ip (Ingress Protection) شناخته میشود، معیاری برای تعیین protection معنی تجهیزات در برابر نفوذ اجسام جامد و مایعات است. این استاندارد بخشی از مفاهیم اصلی مربوط به انواع حفاظت الکتریکی به شمار میآید و مشخص میکند که یک تجهیز الکتریکی تا چه اندازه در برابر ورود گرد و غبار، تماسهای تصادفی و نفوذ آب محافظت شده است.
درک صحیح از استاندارد ip و آشنایی با انواع حفاظت الکتریکی به کاربران و مهندسان کمک میکند تا تجهیزات را متناسب با شرایط محیطی و نیازهای ایمنی انتخاب کنند. بنابراین، توجه به این نوع protection برای افزایش طول عمر تجهیزات و کاهش خطرات ناشی از خرابی یا آسیب، از اهمیت بالایی برخوردار است.
در ادامه تعریف دقیق از استاندارد ip و استانداردهای 60529 و کاربردهای رایج آن در صنایع مختلف را معرفی نمودهایم.
تعریف استاندارد ip
درجه حفاظت یا استاندارد ip که مخفف عبارت Ingress Protection است، یک سیستم کدگذاری بینالمللی است که میزان مقاومت تجهیزات الکترونیکی و الکتریکی را در برابر ورود گرد و غبار، خاک، اجسام جامد و رطوبت مشخص میکند. این کد به صورت یک عدد دو رقمی (مانند IP65) نوشته میشود که هر رقم آن مفهومی خاص دارد:
- عدد اول: سطح محافظت در برابر اجسام جامد و گرد و غبار
- عدد دوم: میزان مقاومت در برابر رطوبت و مایعات
برای مثال در یک محیط مرطوب مانند حمام، باید از تجهیزاتی با درجه ip بالا استفاده کرد تا در برابر بخار یا حتی تماس مستقیم با آب، دچار آسیب نشوند. برخی تجهیزات ضد آب حتی قابلیت فرو رفتن کامل در آب را نیز دارند.
معرفی سازمان IEC و استاندارد 60529
سیستم درجهبندی ip توسط کمیسیون بینالمللی الکترونیکی (IEC) ایجاد شده و استاندارد مرتبط با آن تحت عنوان IEC 60529 شناخته میشود. در بریتانیا نیز این استاندارد با کد BS EN 60529:1992 شناخته شده است. این سیستم به تولیدکنندگان و مصرفکنندگان کمک میکند تا تجهیزات را بر اساس شرایط محیطی بهدرستی انتخاب کنند.
کاربردهای رایج در صنایع مختلف
استاندارد ip در صنایع مختلف از اهمیت بالایی برخوردار است. از تجهیزات روشنایی مانند لامپها، والواشرها، درایورها و پروژکتورها گرفته تا تجهیزات صنعتی، کلید و پریز، دستگاههای دیجیتال و حتی گوشیهای همراه، همگی بر اساس کد ip مناسب محیط نصب انتخاب میشوند.
برای مثال، در محوطههای باز یا فضاهای صنعتی که در معرض گرد و غبار، پاشش آب یا بارندگی هستند، استفاده از تجهیزات با ip بالا مانند IP65 یا IP67 ضروری است. برعکس، در فضاهای داخلی که تماس مستقیم با آب وجود ندارد، IP20 یا IP44 کفایت میکند.
در مجموع، دانستن درجه حفاظت ip و تطبیق آن با محل نصب، نقش حیاتی در افزایش طول عمر تجهیزات و کاهش خطر خرابی و هزینههای نگهداری دارد.
مفهوم اعداد با جدول درجه حفاظت ip
درجه حفاظت ip چیست؟ این کد که مخفف عبارت Ingress Protection است، در واقع نشاندهندهی سطح مقاومت تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی در برابر ورود اجسام جامد، گرد و غبار، و رطوبت یا آب است.
درجه حفاظت ip یا همان استاندارد ip توسط کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک (IEC) در قالب استاندارد IEC 60529 تعریف شده است.
درجه حفاظت ip معمولاً به شکل یک کد دو رقمی مانند IP65،درجه حفاظت ip54، IP20 و… نمایش داده میشود که هر رقم آن معنا و سطح خاصی از محافظت را مشخص میکند. در ادامه در با جدول درجه حفاظت ip و معنای عدد های آن آشنا میشویم.
رقم اول در درجه حفاظت ip چیست؟
رقم اول میزان محافظت در برابر اجسام جامد و گرد و غبار را نشان میدهد. این عدد میتواند بین 0 تا 6 باشد:
|
رقم اول |
میزان حفاظت در برابر اجسام جامد |
|---|---|
|
0 |
هیچ محافظتی ارائه نمیشود |
|
1 |
محافظت در برابر اجسام بزرگتر از 50 میلیمتر (مثلاً پشت دست) |
|
2 |
محافظت در برابر اجسام بزرگتر از 12.5 میلیمتر (مثلاً انگشت) |
|
3 |
محافظت در برابر اجسام بزرگتر از 2.5 میلیمتر (ابزار، سیم نازک) |
|
4 |
محافظت در برابر اجسام بزرگتر از 1 میلیمتر (سیمهای نازک) |
|
5 |
حفاظت محدود در برابر نفوذ گرد و غبار (غیر مضر برای عملکرد دستگاه) |
|
6 |
محافظت کامل در برابر گرد و غبار (Dust Tight) |
رقم دوم در درجه حفاظت ip چیست؟
رقم دوم میزان مقاومت در برابر آب و رطوبت را مشخص میکند. این رقم در بازه 0 تا 9 قرار دارد:
|
رقم دوم |
میزان حفاظت در برابر رطوبت و آب |
|---|---|
|
0 |
هیچ محافظتی در برابر آب ندارد |
|
1 |
محافظت در برابر چکیدن عمودی آب |
|
2 |
محافظت در برابر چکیدن آب با زاویه 15 درجه |
|
3 |
محافظت در برابر پاشش آب تا زاویه 60 درجه |
|
4 |
محافظت در برابر پاشش آب از هر جهت |
|
5 |
محافظت در برابر فوران آب با فشار کم |
|
6 |
محافظت در برابر جتهای پرقدرت آب |
|
7 |
محافظت در برابر غوطهوری موقت در آب (تا عمق 1 متر برای 30 دقیقه) |
|
8 |
محافظت در برابر غوطهوری دائم در آب |
|
9 |
محافظت در برابر جتهای فشار قوی با دمای بالا (برای دستگاههای خاص) |
حالت های خاص در درجه حفاظت ip
در برخی موارد، ممکن است به جای یکی از ارقام، از حرف X استفاده شود. این حالت زمانی به کار میرود که اطلاعاتی برای تعیین سطح حفاظت در آن بخش موجود نباشد یا تستی انجام نشده باشد.
برای مثال:
- ipX5: مشخص است که محصول در برابر آب مقاوم است ولی درجه حفاظت در برابر گرد و غبار مشخص نشده.
- ip6X: محافظت کامل در برابر گرد و غبار، اما مقاومت در برابر آب مشخص نشده است.
حروف اضافی در انتهای درجه حفاظت ip چه معنایی دارند؟
گاهی اوقات پس از دو رقم اصلی، حرف یا حروفی مانند D، F، W، M، S، H نیز به ip اضافه میشود. این حروف اطلاعات تکمیلی درباره شرایط خاص عملکرد دستگاه ارائه میدهند:
|
حرف سوم |
معنا |
|---|---|
|
D |
محافظت در برابر تماس با سیم یا ابزار با قطعات خطرناک |
|
F |
مقاومت در برابر روغن |
|
H |
مناسب برای تجهیزات ولتاژ بالا |
|
M |
محافظت در حالتی که دستگاه در حال حرکت باشد |
|
S |
محافظت در حالت ثابت بودن دستگاه |
|
W |
مقاومت در برابر شرایط آب و هوایی خاص (رطوبت بالا، باران مداوم و...) |
برای نمونه، تفاوت ip55w vs ip55 در این است که مدل دوم، علاوهبر محافظت در برابر گرد و غبار و فوران آب، در شرایط رطوبت شدید محیطی (W) نیز مقاومت بالاتری دارد.
مثال کاربردی ip65 چیست؟
IP65 یکی از رایجترین انواع درجه حفاظت ip است. این کد به این معناست که محصول:
- کاملاً در برابر گرد و غبار محافظت شده است (رقم اول = 6)
- در برابر پاشش آب با فشار کم از هر جهت مقاومت دارد (رقم دوم = 5)
در نتیجه استاندارد IP65 برای تجهیزاتی مانند چراغ حیاطی، کلید و پریز فضای باز و تجهیزات روشنایی محوطهای بسیار مناسب است. اگر به دنبال استاندارد ضدآب واقعی هستید، باید به سراغ مدلهایی مانند IP67 یا IP68 بروید.
انواع درجه حفاظت ip
جدول ip و انواع آنها(کدهای استاندارد مقاومت در برابر گرد و غبار و آب) را در ادامه آوردهایم:
|
درجه حفاظت ip |
محافظت در برابر اجسام جامد |
محافظت در برابر آب |
توضیحات کاربردی |
|---|---|---|---|
|
ip00 |
بدون محافظت |
بدون محافظت |
هیچگونه محافظتی در برابر تماس یا آب وجود ندارد. |
|
ip20 |
اجسام > 12 میلیمتر |
ندارد |
مناسب برای فضاهای داخلی مانند چراغهای داخل ساختمان. |
|
ip23 |
اجسام > 12 میلیمتر |
پاشش آب تا زاویه 60 درجه از عمود |
کاربرد در فضاهایی با احتمال پاشش محدود آب. |
|
ip40 |
اجسام > 1 میلیمتر |
ندارد |
محافظت مکانیکی در برابر اجسام کوچکتر، بدون مقاومت در برابر آب. |
|
ip44 |
اجسام > 1 میلیمتر |
پاشش آب از هر جهت |
مناسب برای روشنایی حمام، مقاوم در برابر پاشش آب. |
|
ip54 |
محافظت محدود در برابر گرد و غبار |
پاشش آب از هر جهت |
قابل استفاده در محیطهای نیمهمرطوب و صنعتی. |
|
ip55 |
محافظت محدود در برابر گرد و غبار |
پاشش شدید آب از همه جهتها |
مناسب برای فضاهایی با احتمال تماس مستقیم با آب مانند محوطه باز. |
|
ip65 |
کاملاً گرد و غبارگیر |
جتهای قوی آب |
مناسب برای فضای باز، نزدیک دوش، باغ و استخر. |
|
ip67 |
کاملاً گرد و غبارگیر |
غوطهوری موقت در آب (تا 1 متر، 30 دقیقه) |
قابل استفاده در مکانهای نزدیک به آب مانند حمام. |
|
ip68 |
کاملاً گرد و غبارگیر |
غوطهوری دائم در آب (بیش از 1 متر) |
مناسب برای نصب داخل استخر، وان و مکانهای مرطوب دائم. |
تفاوت ip55w vs ip55 چیست؟
IP55 برای محیطهایی مناسب است که در معرض پاشش آب موقتی و گرد و غبار محدود هستند، اما نیاز به حفاظت ویژه در برابر رطوبت دائم ندارند.
IP55W نسخه تقویتشدهای است که برای استفاده در فضای باز، شرایط مرطوب و مناطق با تراکم نمک یا خوردگی بالا طراحی شده است. توجه داشته باشید که محصولات با درجه IP55W معمولاً دارای تستهای اضافی برای مقاومت در برابر مه نمک، بخار آب و نوسانات دمایی محیطی هستند.
|
ویژگی |
IP55 |
IP55W |
|---|---|---|
|
مقاومت در برابر اجسام جامد |
محافظت محدود در برابر گرد و غبار |
محافظت محدود در برابر گرد و غبار (مشابه IP55) |
|
مقاومت در برابر آب |
مقاوم در برابر پاشش شدید آب از هر جهت |
مقاوم در برابر پاشش شدید آب + افزایش مقاومت در برابر رطوبت دائم |
|
حرف W |
ندارد |
نشاندهنده قابلیت استفاده در شرایط مرطوب یا آبوهوایی |
|
طراحی بدنه/پوشش اضافی |
طراحی استاندارد |
دارای عایقکاری و پوشش مقاوم در برابر خوردگی و نفوذ رطوبت |
|
کاربرد محیطی |
محیطهای صنعتی و نیمهباز، فاقد رطوبت مداوم |
محیطهای باز، مرطوب، بارانی یا خورنده مانند سواحل و فضاهای بیرونی |
|
مناسب برای نصب در |
سالنهای تولید، کارگاهها، موتورخانهها |
محوطههای بیرونی، سازههای ساحلی، محوطههای بارانی و مرطوب |
بهترین درجه حفاظت ip برای مکانهای مختلف
در انتخاب تجهیزات برقی یا روشنایی، شناخت درجه حفاظت ip مناسب برای هر محیط، ایمنی و دوام تجهیزات را تضمین میکند. در ادامه، بهترین درجه ip برای مکانهای پرکاربرد معرفی شده است:
|
محیط |
درجه حفاظت پیشنهادی |
توضیح |
|---|---|---|
|
خانه (اتاقها و نشیمن) |
IP20 یا بالاتر |
نیاز به حفاظت خاصی در برابر آب یا گرد و غبار نیست؛ IP20 برای جلوگیری از تماس مستقیم با اجزای داخلی کافی است. |
|
حمام (مجاور وان یا دوش) |
IP44 یا IP65 |
به دلیل وجود بخار و رطوبت بالا، باید در برابر پاشش آب مقاوم باشد. اگر نزدیک دوش نصب میشود، IP65 توصیه میشود. |
|
حیاط و فضای باز |
IP55 یا IP65 |
تجهیزات باید در برابر گرد و غبار، باران و پاشش آب مقاوم باشند. IP65 برای بارندگی شدید یا جتهای آب مناسبتر است. |
|
استخر (کنار یا داخل) |
IP67 یا IP68 |
تجهیزات باید کاملاً در برابر آب و رطوبت دائمی عایق باشند. IP67 برای نصب نزدیک آب، IP68 برای غوطهوری کامل کاربرد دارد. |
|
کارگاه صنعتی |
IP54 یا IP55 |
مقاومت در برابر گرد و غبار و پاشش آب از هر جهت ضروری است؛ بهویژه در فضاهای صنعتی یا نیمهمرطوب. |
بالاترین ip نشاندهنده بالاترین سطح محافظت کامل در برابر گرد و غبار و غوطهوری دائم در آب است که برای دستگاههایی با نیاز به مقاومت بسیار بالا کاربرد دارد.
گواهی ip در گوشیها و دستگاههای دیجیتال
در دنیای گوشیها و دستگاههای هوشمند، گواهی ip (Ingress Protection) نشاندهنده میزان مقاومت دستگاه در برابر نفوذ گرد و غبار و آب است. این گواهی به کاربران کمک میکند تا بدانند دستگاهشان تا چه حد در برابر شرایط محیطی محافظت شده است.
گواهی ip54 گوشی چیست؟
گوشی با گواهی ip54 در برابر گرد و غبار بهصورت محدود محافظت شده و در برابر پاشش آب از هر جهت مقاومت دارد. این نوع گوشیها در برابر باران ملایم یا رطوبت اتفاقی مقاوماند، اما برای غوطهور شدن در آب یا شستشو مستقیم مناسب نیستند.
آیا گوشی ip67 ضد آب است؟
بله، گوشی دارای گواهی ip67 در برابر گرد و غبار کاملاً محافظتشده و نسبت به غوطهوری موقت در آب (تا عمق 1 متر به مدت 30 دقیقه) مقاوم است. با این حال، توجه داشته باشید که این درجه حفاظت مقاومت برای آب شیرین است، نه آب شور یا دارای مواد شیمیایی. یعنی برای استفاده روزمره مانند افتادن در سینک یا باران شدید کافی است، اما شنا کردن یا استفاده دائمی از گوشی در زیر آب توصیه نمیشود.
نکته: مقاومت ip به معنی ضدآب کامل نیست؛ همیشه به شرایط تست و محدودیتهای سازنده توجه کنید.
“سوالات پرتکرار”
درجه حفاظت ip65 یعنی چه؟
یعنی دستگاه بهطور کامل در برابر گرد و غبار محافظت شده و در برابر جتهای پرقدرت آب از هر جهت مقاوم است.
IP 64 یعنی چه؟
محافظت کامل در برابر گرد و غبار و مقاومت در برابر پاشش آب از هر جهت.
IP 55 به چه معناست؟
محافظت محدود در برابر گرد و غبار و مقاومت در برابر پاشش شدید آب از همه جهتها.
ip68 به چه معناست؟
محافظت کامل در برابر گرد و غبار و امکان غوطهوری دائمی در آب (معمولاً بیش از 1 متر، با شرایط مشخص سازنده).
ip44 چیست؟
محافظت در برابر اجسام بزرگتر از 1 میلیمتر و مقاومت در برابر پاشش آب از هر جهت؛ مناسب برای فضاهای نیمهمرطوب مانند حمام.
ip مناسب برای فضای باز کدام است؟
درجه ip65 یا بالاتر (مانند ip66 یا ip67) برای تجهیزات فضای باز توصیه میشود.
آیا ip65 ضد آب کامل است؟
خیر؛ ip65 در برابر جتهای آب مقاوم است، اما ضدآب کامل یا مناسب غوطهوری نیست.
گوشی با ip54 در استخر میافتد، چه میشود؟
احتمال آسیب بالاست؛ چون ip54 در برابر غوطهوری در آب مقاوم نیست و فقط پاشش آب را تحمل میکند.